قرصهاي تركيبي تري فازيك(LD)

يكي از روش هاي جلوگيري از بارداري استفاده از قرص هاي تركيبي(كه حاوي استروژن و پروژسترون)است كه به دو شكل يك مرحله (LD) و سه مرحله اي (تري فازيك ) در سيستم ارائه خدمات تنظيم خانواده موجود است             

-مصرف اين قرصها هر روزه بوده و توسط كاركنان بهداشتيآموزش ديده ارائه مي شود .

-اثر بخشي : اثر بخشي قرصهاي تركيبي در صورت مصرف صحيح 98 درصد مي باشد.

• مکانیسم عمل
1- جلوگیری از تخمک گذاری
2-  تاثیر بر مخاط داخلی رحم (آندومتر(
 -3 ایجاد اشکال از ورود اسپرم به داخل رحم به دلیل افزایش ضخامت موکوس سرویکس
-4 جلوگیری از لقاح از طریق تاثیر بر حرکات لوله های رحم

• فواید مصرف قرصهای پیشگیری از بارداری
- تاثیر پذیری بالا
- برگشت سریع باروری پس از قطع قرص
- تنظیم عادت ماهیانه و کاهش دردهای زمان قاعدگی (ديسمنوره(
-  احتمال كاهش بروز کیستهای تخمداني
-احتمال کاهش بروزبيماريهاي  خوش خیم پستان
-کاهش  بروز بیماریهای التهابی لگن (PID)
- کاهش حاملگی خارج از رحم
- افزایش تراکم استخوان ها
- احتمال كاهش بروز آرتريت روماتوييد
- احتمال کاهش بروز و درمان اندومتریوز

• معايب مصرف قرص‌های ترکیبی
- نامناسب بودن برای افراد فراموشکار (بدلیل مصرف روزانه(
- نیاز به تهیه بليستر جدید در هر دوره قاعدگي
- پیشگیری نکردن از بیماریهای منتقله از راه جنسي
- مناسب نبودن برای مادران شیرده در 6 ماه اول پس از زایمان

• عوارض شایع و راههای مقابله با آن
الف: افزایش وزن كه بعلت تجمع مایعات در بدن در اثر پروژسترون می‌باشد. همچنين افزایش اشتها و تمایل به مصرف خوراکیهای حجیم نيز از علل ناشی از مصرف قرصها می‌باشد که با رژیم غذایی متعادل و ورزشهای مناسب می‌توان آن را کنترل نمود.
ب: عوارض گوارشی نظیر تهوع که برای کاهش آن بهتر است قرص حتماً شب قبل از خواب میل شود یا همراه غذا و معمولاً این عارضه تهوع در دو تا سه ماه اول بیشتر است که می‌توان با مصرف قرص B6 آن را تعدیل نمود.ضمنا خوردن مايعات بيشتر و سبزي و ميوه تازه راهي موثر براي كاهش شدت تهوع هاي خفيف و قابل تحمل خواهد بود.
ج: سردردهای خفیف که معمولاً در ماههای اول وجود دارد و با مسکنهای معمولی برطرف می‌شود ولی چنانچه سردرد شدید با فشار خون بالا و علایم عصبی يكطرفهو اختلالات بینایی همراه باشد حتماً باید روش جلوگیری را تغییر داد و به پزشک متخصص ارجاع نمود.
د: لکه بینی و خونریزی بین قاعدگی كه معمولاً در 3-2 ماه اول مصرف قرص وجود دارد و امکان دارد ناشی از مصرف نکردن به موقع قرص یا فراموشی باشد ولي با مصرف در ساعت معین این عارضه از بین می‌رود در صورتیکه پس از 3 ماه این عارضه بهبود نیافت بهتر است روش جلوگیری یا نوع قرص تغییر یابد.
ه: حساسیت پستانها که معمولاً در اثر مصرف قرص وجود دارد (با رعيت توصيه هاي بهداشتي مانند استفاده از پستان بند هاي محكم ،مسكن هاي معمولي و كمپرس سرد يا گرم رفع مي شود.)

● موارد منع مصرف قرص
- شک یا اطمينان به وجود حاملگي
- شک یا سابقه سرطان پستان
- خونریزی رحمی بدون علت مشخص
- سابقه یا ابتلا به بیماری‌های کبدی
- بیماریهای دریچه‌ای قلب
- سابقه ترمبوفلبيت (لخته شدن خون در عروق)
- مصرف داروهای ضد انعقادی
- سکته قلبی یا مغزی
- فشار خون بالاتر از 100/160
- مادران شیرده در 6 ماه اول بعد از زایمان
- شرایطی که نیازمند به بی حرکتی کامل باشد (استراحت مطلق)
- 28 روز قبل از جراحی
-سابقه ابتلا به دیابت با بیماریهای عروقی (سابقه 20 ساله)

• نحوه مصرف قرص هاي تركيبي(ال دي و تري فازيك):
مصرف قرصها را باید در پنج روز اول قاعدگی آغاز نمود ولی امروزه برای اثرپذیری قرص در روز اول توصیه می‌شود، اولین بسته از روز اول قاعدگی مصرف شود و هر شب راس ساعت معین بر اساس روزهای هفته که در پشت (بلیستر) یا بسته وجود دارد (جهت کمک به حافظه و یادآوری) مصرف گردد. پس از مصرف 21 شب قرص یک هفته قرص نخورد و بسته دوم آغاز شود.
در مادران شیرده در 6 ماه اول پس از زایمان بعلت کم کردن و ترشح آن در شیر توصیه نمی‌شود. ولی چنانچه مادری به فرزند خود شیر ندهد می‌تواند سه هفته پس از زایمان، قرص را شروع کند و همچنین در پنج روز اول پس از سقط جنین نیز می‌توان قرصها را شروع نمود.

• در صورت فراموش نمودن قرص ال دي يا تري فازيك چه باید کرد؟
در صورتیکه خوردن یکعدد قرص فراموش شود، صبح روز بعد مصرف گردد. در غیر این صورت شب بعد دو عدد با هم خورده شود و خوردن بقیه قرصها طبق معمول ادامه ‌یابد.
اگر خوردن دو قرص فراموش گردد به محض به خاطر آوردن، در دو شب بعد، هر شب دو قرص خورده شودو بقیه را طبق معمول ادامه داده و هم زمان تا یک هفته از یک روش کمکی پیشگیری از بارداری (مانند کاندوم) استفاده شود.
در صورتیکه بیش از دو قرص فراموش شود در هر زمان از سیکل قاعدگي، خوردن بقیه قرصها(روزي يك عدد) ادامه یابد و به مدت یک هفته از داشتن رابطه جنسي خوداري و يا از كاندوم استفاده شود و بلافاصله پس از اتمام قرص‌ها، بسته بعدی را (بدون فاصله هفت روز) آغاز کنید. در صورت داشتن تماس جنسي در اين فاصله زماني و عدم استفاده از كاندوم ،استفاده از روش پيشگيري اورژانس بارداري (EC) توصيه مي شود.

• علائم هشدار دهنده
عوارض جدی در مصرف قرصهای ترکیبی نادر است در صورت بروز هر يك از علائم، حتماً باید بیمار به بیمارستان ارجاع داده شود.
- درد شدید در قسمت بالای شکم
- درد قفسه سینه یا تنگی نفس یا سرفه با خلط خونی
-تورم یا درد شدید در یک پا
-مشکلات چشمی (تاری دید – دو بینی و کوری)
-سردرد غیر معمول (از دست دادن يك طرفه قدرت بينايي يا كم شدن شدت ميدان ديد)

● محدوده سنی استفاده‌کنندگان از قرصهای ترکیبی:
مصرف این قرصها تا سن 50 سالگی به شرط رعایت موارد منع مصرف می‌توان ادامه داد.
• توصیه پزشکی
تمام افرادیکه از قرصهای ترکیبی استفاده می‌نمایند حتماً باید قبل از شروع مصرف قرص به مركز بهداشتي  درمانی مراجعه نمایند و مشاوره لازم در این مورد را انجام داده،بررسیهای اولیه را برای اینکه واجد مصرف قرص باشند را انجام دهند. پس از آن مطلبق معاينات پيگيري مورد بررسی و ارزیابی از نظر وزن – فشار خون و پیگیری علایم هشدار دهنده قرار بگیرند. آنچه مسلم است با مشاوره صحیح می‌توان از مصرف قرص‌ها نتیجه بسیار مطلوب گرفت.

 تهيه و تنظيم:

خانم ن‍‍ژاد مقدم –كارشناس بهداشت خانواده