بیماری عفونی واگیردار است که توسط میکروب سل به نام مایکو باکتریوم توبرکلوزیس ایجاد میگردد.تقریبا"  3/1 از افراد روی کره زمین این باکتری را در ریه های خود دارند که هر 4 ثانیه یک نفر آز آنها به بیماری سل مبتلا می شوند این بیماری میتواند قسمتهای مختلف انسان را درگیر نماید که به آن بیماری هزار چهره میگویند ولی معمولا ریه های بیمار را درگیر و مبتلا می نماید.

 علایم بیماری :

1-  سرفه ای  که بیش از 2 هفته طول بکشد که گاهی با  خلط خونی همراه است.

2- تب

3- تعریق شبانه

4- کاهش وزن و اشتها

5- درد قفسه سینه و تنگی نفس

  راه انتقال بیماری :

بیماری سل جز بیماریهایی است که براحتی از طریق ریز قطرات تنفسی فرد بیمار و در هنگام خندیدن ،صحبت کردن،عطسه ،سرفه  به دیگران منتقل می گردد. و از طریق لیوان ، قاشق ،حوله و ملحفه منتقل نشده و نیازی به جداسازی بیمار نیست.

سل بیماری لاعلاج و ترسناکی نیست که آن را از دیگران پنهان کنیم.
تشخیص :

در صورتیکه اگر شخصی به سرفه بیش از 2 هفته مبتلا باشد مشکوک به بیماری سل است و3 نمونه از خلط وی مورد آزمایش قرار می گیرد و در صورت مثبت بودن درمان بیماری آغاز می شود.

  درمان :

بیماری سل قابل درمان بوده ودر صورت تشخیص و درمان صحیح ، میزان موفقیت در درمان %95 می باشد.مدت درمان حداقل 6 ماه طول کشیده که حتما" باید تحت نظارت مستقیم پرسنل بهداشتی انجام گیرد.در صورتیکه درمان ناصحیح و نامنظم و ناکافی باشد میکروب سل به درمان مقاوم شده و احتمال بهبودی بسیار کاهش می یابد.

تشخیص و  درمان بیماری سل در مراکز بهداشتی  درمانی کشور به صورت رایگان انجام می  شود.

    افراد جامعه باید بدانند که :

- بیماری سل یک بیماری قابل درمان و پیشگیری است.

- سل یک فوریت بهداشتی است.

- بهترین راه پیشگیری از ابتلا  به بیماری سل درمان بیماران مبتلا به صورت تحت نظارت مستقیم پرسنل بهداشتی می باشد.

- در صورت ابتلا به سرفه مزمن بیش از 2 هفته ،به مرکز بهداشتی درمانی محل سکونت خود مراجعه نمایید.

- تشخیص و درمان بیماری سل در کلیه مراکز بهداشتی درمانی بصورت رایگان انجام می شود.

- بیماران سلی بعد از دو هفته از  شروع گذشت درمان،می توانند در کنار افراد سالم زندگی کنند زیرا خطر سرایت از بین می رود.

افرادیکه بیشتر در معرض ابتلا قرار دارند:

1- افرادیکه تماس نزدیک با بیمار دارند مثل اعضای خانواده .

2-کودکان و سالخوردگان

3-افرادیکه سوءتغذیه و فقر اقتصادی دارند.

4-معتادان به مواد مخدر، الکل،سیگار.

5-افرادیکه در مراکزی مانند زندان ها ،آسایشگاهها و کمپهای غیر بهداشتی ترک اعتیاد  به مدت طولانی زندگی می کنند.

6-افرادیکه بیماری زمینه ای مانند دیابت ،سرطان،ایدز دارند.

7-افرادیکه در تماس شغلی با بیماران قرار دارند مانند پزشکان ،پرستاران و کارکنان بهداشتی.

     پیشگیری :

- بهترین راه پیشگیری ،درمان بیماران تحت نظارت پرسنل بهداشتی میباشد.

- به بیماران خلط مثبت توصیه میشود که 15 روز اول ازماسکهای بهداشتی استفاده کنند.

- اتاق بیمار آفتابگیر بوده و هوای اتاق باید مرتبا" تهویه شود.

- از ریختن خلط روی زمین خودداری نماید و بهتر است خلط  را داخل دستمال کاغذی ریخته و در صورت امکان بسوزانند.

- از تماس بیماران تا 2 هفته اول بعد از شروع  درمان با نوزادان و سالمندان جلوگیری شود.

- افرادیکه با  اودر یک واحد مسکونی زندگی می کنند جهت پیگیری به مرکز بهداشتی درمانی مراجعه کنند.

- در طول درمان بیمار بیمار باید تغذیه مناسب  شامل : سبزیجات و  میوه جات تازه ،شیر و لبنیات پاستوریزه ،گوشت و تخم مرغ،نان و غلات استفاده نماید.

هر نفسی ارزنده است.هم اکنون باید سل را متوقف کنیم.شما هم می توانید در کنترل سل به ما بپیوندید. 

            منابع:

-          دستورالعمل کشوری مبارزه با سل

-          دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی

واحدپیشگیری و مبارزه با بیماریها

تهیه کننده : حسین اسماعیلی

كارشناس بهداشتي