زمانی که سلولهای بدن توانائی تقسیم و رشد عادی خود را دست دهند و بطور بی رویه و کنترل نشده تقسیم و تکثیر یابند از اجتماع این سلولها توده ای بنام تومور ایجاد می شود اگر تومور به منطقه ای محدود ختم شود و قابلیت و توان تهاجم به سایر بافت ...

سرطان

سرطان چیست ؟

 زمانی که سلولهای بدن توانائی تقسیم و رشد عادی خود را دست دهند و بطور بی رویه و کنترل نشده تقسیم و تکثیر یابند از اجتماع این سلولها توده ای بنام تومور ایجاد می شود اگر تومور به منطقه ای محدود ختم شود و قابلیت و توان تهاجم به سایر بافت ها و ارگانهای مجاور را نداشته باشد ، تومور خوش خیم یا سرطان خوش خیم نامیده می شود ولی اگر تومور گسترده شده و یا بطور بالقوه قابلیت تهاجم و سرایت به سایر بافت ها و ارگانها را داشته باشد تومور بدخیم نامیده می شود اگر سلولهای سرطانی از طریق لنف یا خون به بافت های دیگر یا اعضای دیگر بدن مثل ریه – کبد – استخوان – مغز .. سرایت کنند و تومور جدیدی را در آن اعضاء بوجود آورند در این حالت می گوییم متاستاز اتفاق افتاده است یعنی تومور در بدن پخش شده است .

 عواملی که در ایجاد سرطان کمک می کنند عبارتند از  :

 1-       استعداد ژنتیکی فرد از جمله نقص در کروموزم ها یا  انتقال ژن معیوب از والد به جنین

2-       عواملی ایمنولوژیک ( ایمنی ) مانند اختلال و ضعف و نارسائی در سیستم ایمنی طبیعی بدن

3-       داروهای سرکوب کننده ایمنی مثل داروهایی که برای جلوگیری از پس زدن عضو پیوندی به افراد گیرنده پیوند اعضا داده می شود .

4-       عوامل محیطی مثل تماس با مواد سرطان زا نظیر مواد رادیو اکتیو – اشعه ایکس – نور مستقیم خورشید – سموم نباتی و حشره کش ها – آب و هوای آلوده به آلاینده های صنعتی و کشاورزی

5-       عفونت های القا کننده سرطان مثل ویروس هپاتیت B و C  و میکروب هلیکوباکترپیلوری

6-       داروها مثل قرص های ضد بارداری و بعضی داروهای هورمونی دیگر

7-       مصرف دخانیات – الکل

8-       چاقی – اضافه وزن – مصرف زیاد چربی های حیوانی و غذاهایی که حاوی نیترات و نیتریت هستند (سوسیس و کالباس و گوشت های قرمز دودی و نمک سود شده ) و عدم مصرف سبزیجات  و میوه و غذاهای حاوی فیبر

 نکات مهم در رابطه با سرطان ها :

1-       بیش از 200 نوع سرطان شناسائی شده و بیش از دو سوم انها قابل پیشگیری و درمان هستند

2-       چهار سرطان شایع و کشنده در مردان در سراسر جهان عبارتند از : ریه –معده – پروستات و کولورکتال و در زنان عبارتند از : سرطان  پستان – ریه – معده – کورلورکتال

3-       مصرف دخانیات از جمله سیگار از مهمترین عوامل سرطان زا در جهان می باشند و شایع ترین سرطان در سراسر دنیا سرطان ریه است که بالاترین میزان مرگ و میر را به خود اختصاص می دهد

4-       یک پنجم کل سرطانهای جهان در ارتباط با یک عفونت مزمن می باشد مثل ویروس پاپیلو ما که باعث کانسر سرویکس در زنان ، ویروس هپاتیت BوC که باعث سرطان کبد و میکروب هلیکوباکتر پیلوری که در ارتباط با سرطان معده می باشد

5-       یک سوم کانسرها اگر در   مراحل اولیه تشخیص داده و درست درمان شوند قابل معالجه می باشند .

6-       40 % سرطانها به وسیله عدم مصرف دخانیات – داشتن تغذیه سالم – انجام فعالیت بدنی و پیشگیری از عفونت ها قابل پیشگیری می باشند .

7-       دومین سرطان شایع در دنیا سرطان معده  و سومین آن سرطان پستان می باشد و شایعترین سرطان در زنلن سرطان پستان به شمار می  آید( از هر 9 زن یک نفر به این سرطان گرفتارمی شود . )

8-       در ایران پس از سرطانهای گردن رحم و پوست سومین سرطان شایع سرطان پستان است

9-       عواملی مثل سابقه فامیلی مثبت و افزایش سن – مجرد بودن – سن بالای اولین زایمان – شروع زودرس  قاعدگی ( کمتر از سن 12 سالگی )- تاخیر در یائسگی و کوتاه بودن دوران شیردهی – مصرف غذاهای پر کالری – غذای چرب – الکل – سیگار – مصرف قرص های ضد بارداری – اشعه خورشید همگی به عنوان عوامل خطر در ایجاد سرطان پستان شناسائی شده اند

10-   پنجمین سرطان  در دنیا سرطان مری و در ایران بعد از سرطان های پوست و معده سرطان مری سومین مقام را دارا است . بالاترین میزان گزارش شده سرطان مری مربوط به سواحل دریای خزر و گنبد می باشد . نقش سیگار و الکل و تریاک در ایجاد سرطان مری برجسته تر است و مصرف چای و غذای داغ هم نقش مهم و اصلی را بر عهده دارد .

 روشهای درمانی سرطان :

1-       جراحی

2-       رادیوگرافی

3-       شیمی درمانی

4-       هورمون درمانی

 *** با در نظر گرفتن شعار سال 89 هفته سرطان ، "سرطان و دخانیات "نکاتی در زمینه استعمال دخانیات و سرطان خالی از اهیمت نخواهد بود .

1-       انواع فرآورده های دخانی شامل سیگار – پیپ – قلیان – تنباکوی جویدنی و سیگار برگ سبب ایجاد سرطان می شوند .

2-       سرطانهای ایجاد شده در اثر مصرف دخانیات شامل سرطان ریه – حفره دهانی – لب – بینی – حنجره – مری – معده – لوزالمعده – کبد – سرطان خون – کلیه – مثانه – گردن رحم و سرطان مقعد می باشد .

3-       سیگار باعث بروز 90درصد سرطانهای ریه – 50 درصد بیماریهای قلبی عروقی – 75 درصدبیماریهای تنفسی – 12 درصد کل مرگ ها و 30 درصد مرگ های بین 30 تا 50 سالگی می شود .

4-       هر چه مصرف سیگار در سنین پائین تری شروع شود ، تعداد نخ های سیگار بیشتر باشد و محتوای قطران سیگار بیشتر باشد احتمال بیشتری برای ابتلا به سرطان ریه وجود دارد .

5-       خطر سرطان ریه در افرادیکه در معرض دود سیگار دیگران قرار دارند نیز وجود دارد مثل زنانیکه در خانواده های افراد سیگاری زندگی می کنند 40-30 درصد افزایش خطر ابتلا به سرطان ریه را نشان داده اند و در افرادیکه در رژیم غذائیشان میوه و سبزیجات بویژه بتاکاروتن کم داشته اند احتمال خطر سرطان ریه بالا می رود .

6-       در افرادی که به علت فعالیت های شغلی در معرض بیماریهای ریوی هستند مثل پنبه نسوز ، گاز رادون ، معادن اورانیوم – اشعه ایکس – صنایع فولاد – گاز ، آسفالت و زغال سنگ ، اگر از دخانیات نیز استفاده کنند خطر بروز سرطان ریه افزایش می یابد .

7-       سیگار با افزایش احتمال بروز سرطان   و کاهش کیفیت و کمیت زندگی مانع پیشرفت در تمامی جنبه ها از جمله علمی – اقتصادی – اجتماعی – فرهنگی و ... می شود .

تهیه و نتظیم:واحد آموزش سلامت و واحد پیشگیری و مبارزه با بیماریها