مهارت  « نه »  گفتن يعني اراده ، اقتدار و پافشاري روي حقوق خود و نشان دادن مخالفت نسبت به آنچه مورد نظر ما نيست. با يادگيري اين مهارت فرد قادر خواهد بود با احترام ، قدرت و آرامش به خواسته هاي غير منطقي خود و ديگران « نه» بگويد. در اين رفتار ، فرد در خواست ها ، پيشنهادها ، تحميل ها و موقعيت هاي ناخوشايند اطرافيان خصوصاً دوستان را به شكل قاطعانه و منطقي رد مي كند اگر « نه» اول را به جرات بگوييم ، اسير « بله» همراه با تعارف نمي شويم.
مهارت نه گفتن شامل دو قسمت است:
-     « نه» گفتن به خود : « نه» گفتن به موقعيت هايي است كه به هر شكلي سلامت جسمي ، رواني و اجتماعي  ما را تهديد مي كند و ما را از دستيابي به اهداف زندگي باز مي دارد.

-         « نه» گفتن به ديگران : رد درخواست ها و پيشنهادهاي ديگران زماني كه اين درخواست ها براي ما مشكلات جدي ايجاد مي كنند.

روشهاي تقويت مهارت « نه» گفتن:

·         اهداف و برنامه ها را مشخص كنيد.

مثلاً اگر هدف قبولي در دانشگاه است برنامه هاي خود را در اين راستا قرار دهيد.

·         موانعي كه بر سر راهتان مي بينيد ، شناسايي كنيد.

·     براي تمرين اين مهارت بهتر است از موارد ساده تر شروع كنيد . مثلاً اگر در زمان مشخصي تصميم به درس خواندن داريد ، در آن زمان درخواست دوستتان را براي رفتن به سينما رد كنيد.

·         مهارت « نه» گفتن را از افراد نزديك ، دوستان و اعضاي خانواده شروع كنيد تا اعتماد به نفس شما تقويت شود.

·         « نه» گفتن به اين معانا نيست كه شما آن شخص را دوست نداريد ، فقط مفهوم آن ، رد خواهش اخير اور مي باشد.

·     بهانه تراشي بي مورد نكنيد و به دنبال توجيه نباشيد. مثلاً اگر براي كار مهمي نمي خواهيد با دوستانتان به سينما برويد بي حوصلگي يا عدم علاقه به فيلم را بهانه نكنيد.

·     در مسايل مربوط به سلامتي « نه» گفتن به نفع شماست . مثلاً « نه» گفتن به دوستاني كه به شما پيشنهاد مصرف سيگار يا مشروب الكلي مي دهند.

·     احساسات خود را در تعامل با ديگران و نسبت به اعمال آنها صريح بيان كنيد. مثلاً در برابر دوستي كه سيگار مصرف مي كند به صراحت بگوييد « مصرف سيگار به انسان ضرر مي رساند ».

·     همدلي كنيد. اگر نيازهاي ديگران را درك  كنيد و بپذيريد ، آنان بيشتر مايل به پذيرفتن خواسته هاي شما خواهند بود. مثلاً اگر يكي از دوستان شما به دليل قرار گرفتن در شرايط سخت ، به مصرف سيگار روي آورد ، به او بگوييد كه شرايط او را درك مي كنيد و راه حل هاي منطقي را به وي پيشنهاد دهيد.

·         اعتماد به نفس خود را تقويت كنيد.

·         به افرادي كه قاطعيت دارند و مهارتهاي خوبي در اين زمينه دارند دقت كيند و ويژگي هاي آنها را مورد توجه قرار دهيد.

·         صادقانه ، آرام و مودب « نه» بگوييد. اين كار به شما كمك مي كند كنترل خود را دست داشته باشيد.

چگونه به شكل منطقي نه بگوييم؟

1-       روش مستقيم و ساده:

خيلي مختصر و به دور از هر گونه دليل تراشي مخالفت خود را اعلام كنيد.

2-       روش بازتابي:

علاقمندي خود را نسبت به طرف مقابل اعلام كنيد ، اما بگوييد در حال حاضر شرايط پذيرش آن درخواست را نداريد.

3-       گفتن «نه» همراه با دليل:

دليل خود را كوتاه واقعي عنوان كنيد و از ارائه جزئيات پرهيز نماييد.

4-       پيشنهاد جديد:

با جايگزين كردن يك پيشنهاد جديد ، پيشنهاد ناخوشايند را رد كنيد. براي مثال بگوييد: اين هفته نمي توانم به منزل شما بيايم ، سعي مي كنم براي هفته بعد در اين خصوص برنامه ريزي كنم.

5-       « نه» گفتن همراه با كمك به او براي انجام كار:

به درخواست كننده نشان دهيد براي انجام كاري ديگر آمادگي داريد و رد كردن ايمن موارد خاص به منزله رد تمام موارد نيست. مثلاً « نمي توانم تحقيق و كليف تو را انجام دهم ، اما اگر كتاب يا منابعي خواستي مي توانم در اختيارت بگذارم ».

6-       تكرار نظر مخالف بدون هرگونه دليل و توجيه:

افرادي كه قاطعيت كمتري دارند معمولاً درگير اين باور غلط هستند كه در صورت عدم قبول درخواست ديگران ، پيامدهاي بدي براي آنان ايجاد خواهد شد ، در حالي كه افراد قاطع براي عدم پيروي از ديگران پيامدهاي مثبتي را تصور مي كنند. بنابراين تغيير باورهاي غلط و انتطارات افراد پيش نياز رفتار قاطعانه هستند.

تهيه و تنظيم:
واحد بهداشت روان