خشم احساسي است كه به صورت جسماني و هيجاني ابراز مي شود. خشم واكنش طبيعي ارگانيسم نسبت به شرايطي است كه فرد دچار ناكامي مي شود . اين احساس مي تواند از يك احساس خفيف ناخوشايند و تا يك احساس شديد عصبانيت را در برد گيرد.

با اينكه خشم مانند شادي و غم احساس طبيعي و لازم است ولي وقتي كه شدت آن خيلي زياد شده و در موارد زيادي اتفاق بيفتد و نحوه ابراز خشم توسط فرد مناسب نباشد و فرد نتواند خشم خود را مديريت كند مي تواند براي خود و ديگران مشكلات اساسي و خسارتهاي جبران ناپذيري وارد نمايد.

الگوهاي خشم غالباً اكتسابي و يادگيري هستند. و خانواده ، اطرافيان و رسانه ها نقش تعيين كننده ای در بروز رفتارهاي پر خاشگري دارند.

كودكان در هنگام خشم غالباً رفتارهاي را از خود بروز مي دهند كه از والدين خود به عنوان الگو مشاهده كرده اند.

آمار خشونت بار در جامعه بويژه در مرحله نوجواني و اوايل سنين 20 سالگي حاكي از عدم يا كمبود مهارت كنترل خشم است.

كنترل خشم يك روش پيشگيرانه است كه از بروز بسياري از پيامدهاي ناگوار در محيط كار ، و روابط شخصي و در تمامي عرصه هاي زندگي جلوگيري مي كند. بنابراين كنترل خشم به عنوان يك اولويت بهداشتي مطرح و نياز به كسب مهارت دارد.

علائم هشدار دهنده بروز خشم:

-افزايش ضربان قلب- افزايش فشارخون- گشاد شدن مردمك چشم- منقبض شدن عضلات- تغيير رنگ چهره (سرخ شدن يا رنگ پريدگي )- داغ شدن يا يخ كردن- تغيير در تنفس- بي حس شدن برخي از قسمت هاي بدن- سر درد- لرزش دستها

موقعيت هاي ايجاد كننده خشم:

تحقيقات نشان مي دهد كه در اكثر مواقع علت اصلي خشم ، ناكامي است.

ناكامي حالتي است كه فرد به دلايلي نتواند به خواسته خود برسد.

عللي كه معمولاً افراد براي خشم خود بيان مي كنند.

-          قطع شدن يك كار مورد علاقه

-          مورد ظلم واقع شدن

-          مسخره يا تحقير شدن

-          قرار گرفتن در معرض پرخاشگري از طرف ديگران

-          مورد بي اعتنايي يا بي توجهي قرار گرفتن

-          گول خوردن

-          آسيب ديدن از طرف ديگران ( عمدي يا غير عمدي)

شيوه هاي عملي مديريت خشم:

الف- ايجاد تغيير در محيط / ترك موقعيت

گاهي اوقات عواملي در محيط وجود دارد كه آستانه تحريك افراد را پايين مي آورد و باعث بروز خشم مي شود. حذف اين عوامل در صورت امكان ، با ترك محيط مي تواند باعث كاهش ميزان خشم شود.

ب- مقابله با افكار منفي

تفسير و برداشت افراد از موقعيت و رويدادها متفاوت مي باشد. به طوري كه ممکن است يك موقعيت براي يك فرد باعث خشم و همان موقعيت براي فرد ديگر باعث آرامش شود. بنابراين هنگام بروز خشم مي توان به افكار خود توجه كرد و تفسير جديدي از موقعيت بوجود آورد.

آرام سازي

آرام سازي به روش عمل دم از طريق بيني به مدت 4 ثانيه و عمل بازدم از طريق دهان به مدت 6 ثانيه به تعداد 10 با در روز روش مناسبي براي كاهش خشم مي باشد. ساير روشها مانند تمرينات يوگا ، تمركز ذهن مي تواند مفيد باشد.

ت- حل مشكل

گاهي علت خشم ، يك موضوع واقعي است و خشم واكنش طبيعي نسبت به آن است. تسليم خشم خود شدن ، موجب رفتارهايي مي شود كه مشكل را پيچيده تركند در چنين مواقعي در كنار كنترل خشم ، راه حل مناسبي نيز براي مشكل پيدا شود. مهارت حل مسئله بهترين راه حل براي چنين مشكل هايي را به افراد مي آموزد.

ابراز خشم به شيوه سازگارانه

كنترل خشم به اين معني نيست كه اصلاً خشم نشان داده نشود ، بلكه شامل ابراز خشم به شيوه سازگارانه است. رفتار جرأت مندانه رفتاري است كه مي توان بدون انجام رفتارهاي پرخاشگرانه ، به ديگران نشان داد كه از آنها رنجيده يا عصباني شده ايد.

فوايد ناشي از كنترل خشم

-          ارتباط بهتر با ديگران

-          رضايت مندي از زندگي و كار آمدي بيشتر

-          سلامت جسمي و رواني

-          تصميم گيري منطقي و كاهش جرايم و مشكلات ناشي از آن

برگرفته از اولین نمایشگاه رسانه های چاپی و دیجیتالی سلامت مازندران