آهن چيست؟

آهن يك ماده مغذي اساسي براي ساختن گلبولهاي قرمز خون است نقش گلبول قرمز انتقال اكسيژن به بافت ها و سلولهاي بدن است به همين علت در كم خوني فقر آهن اكسيژن رساني به بافت هاي بدن مختل مي شود.

كم خوني :

 كمبود هر عنصر مورد نياز براي تشكيل سلولهاي خون از قبيل آهن – اسيد فوليك- ويتامين B12 و ... البته بيشترين نوع كم خوني ها ، كم خوني فقر آهن است اگر براي ساخته شدن گلبولهاي قرمز خون آهن كافي در دسترس نباشد ابتدا ذخاير آهن بدن مصرف و سپس كم خوني فقر آهن بروز پيدا مي كند.

علايم و نشانه هاي كم خوني فقر آهن:

بيحالي- خستگي زودرس- رنگ پريدگي – سرگيجه- بي اشتهايي- تهوع- سوزن سوزن شدن دست ها و پاها – تنگي نفس- كاهش يادگيري – تولد نوزاد نارس- سقط جنين - افزايش بيماريهاي عفوني

عوامل ايجاد كم خوني فقر آهن

1-       كمبود دريافت آهن از راه غذا

2-       افزايش نياز ( بارداري – شيردهي- رشد سريع اندام ها در دوران بلوغ )

3-       دفع آهن در اثر خونريزي هاي مكرر

4-       آلودگيهاي انگلي

5-       عادات بد غذايي( معرف جوش شيرين در نان چاي بعد از غذا- مصرف كاكائو و قهوه و كوكا)

افراد در معرض خطر

-         شيرخواران

-         كودكان زير 6 سال

-         دختران نوجو انان

-         زنان باردار و شيرده

در صورت بروز برخي شانه ها و علايم كمبود بهتر است با مراجعه به پزشك وانجام آزمايشات لازم نسبت به پيگيري و درمان اقدام نمود.

راههاي پيشگيري از كم خوني فقر آهن

1-    تغذيه مناسب : مصرف كافي مواد غذايي آهن دار مانند : گوشت قرمز  - مرغ- ماهي- جگر- دل- قلوه- زرده تخم مرغ- عدس- حبوبات ( ميزان جذب آهن مواد غذايي حيواني بالاتر از گياهي است)

2-       اهن ياري : مصرف مكمل هاي آهن از قبيل:

قرص آهن- قطره آهن- شربت آهن- فروگلوبين – كپسول فروفوليم و..

·         در كودكان 6 تا 24 ماهه از قطره آهن به ميزان روزانه 25 قطره بايد استفاده نمود.

·     در خانمهاي جوان مصرف هفتگي 1 عدد قرص آهن به مدت 4 ماه در سال ( مطابق دستورالعمل كميته كشوري فقره آهن ) پيشنهاد مي گردد.

3-       غني سازي آرد نانوايي با آهن : اين طرح حدود 3 سال است كه در كشور اجرا مي گردد و كليه آردهاي نانوايي با مكمل آهن غني مي شوند.

عوارض جانبي مصرف قرص آهن:

تهوع- سوزش سردل- يبوست- اسهال- سياه شدن دندان ها

·         در هفته هاي اول مصرف قرص آهن ايجلاد بعضي از اين عوارض جانبي طبيعي است ولي بعد از 2 تا 3 هفته عوارض كمتر يا قطع مي شود.

·         بهتر است قرص آهن با يك ليوان آب و بعد از صرف غذا  و ترجيحاً به همراه آب ميوه مصرف شود تا عوارض جانبي به حداقل برسد.

چند نكته مهم:

·         مصرف همزمان قرص آهن با لبنيات باعث كاهش جذب آهن مي شود.

·         آب ميوه جات حاوي ويتامين C باعث افزايش جذب آهن مي شود.

·         مصرف چاي يا قهوه از 1 ساعت قبل از غذا تا 1 ساعت بعد از غذا باعث كاهش جذب آهن مي شود.

·     اگر آهن را جهت درمان كم خوني فقر آهن ( زير نظر پزشك ) مصرف مي نمائيد حتماً دوره درمان را كامل نموده و سپس از انجام آزمايش در صورت نرمال شدن سطح هموگلوبين مصرف قرص را قطع كنيد.

·          

برگرفته از :اولين نمايشگاه رسانه هاي چاپي و ديجيتالي سلامت مازندران