يکي از مهم‌ترين و اساسي‌ترين مسايل بهداشتي، تامين نيازهاي جسمي‌دانش آموزان است که سلامت آنها را تامين مي‌کند. بررسي و تحقيقات نشان‌دهنده وجود تغيير شکل‌هاي بدني در بين دانش‌آموزان است. اين تغيير شکل‌ها که اغلب شديد نيست با تمرين حرکات ساده قابل اصلاح و پيشگيري خواهد بود، واز ناهنجاري ودردهاي اسكلتي عضلاني در آينده پيشگيري خواهد كرد.

 داشتن وضعيت صحيح بدني به تنهايي هر چند براي سالم بودن کافي نيست اما بخشي از سلامت کلي فرد را شامل مي‌شود. والدين و مربياني که دستيابي به وضعيت صحيح بدن و عوامل موثر بر آن را مي‌شناسند، به خوبي مي‌توانند در سلامت زندگي روزمره دانش‌آموزان سهيم شوند بنابراين در يک برنامه صحيح آموزش بهداشتي نبايد آموزش دستيابي به وضعيت صحيح بدن را  در دانش آموزان از ياد برد.يك صندلي مناسب باید ۵ سانتیمتر بالاتر از استخوان های كتف باشد، پشتی صندلی باید در حدود ۱۰ درجه به سمت عقب متمایل باشد و قسمت كف صندلی باید ۳ درجه بلندتر از جلوی آن باشد. این اختلاف ارتفاع، اندكی شما را به سمت جلو هل می دهد، لذا شما اندكی به سمت عقب تكیه می دهید تا تعادل حفظ شود. چنانچه این موارد رعایت نشود، به طور قطع روی بدن اثر می گذارد و مشكلات و ناهنجاری هایی را به دنبال می آورد.

·         عوامل مساعد كننده در ايجاد ناهنجاريهاي اسكلتي عضلاني:

ü      استاندارد نبودن ارتفاع ميز و صندلي با اسكلت در حال رشد دانش آموزان

ü      در وضعيت غلط قرار گرفتن در هنگام نشستن بر روي ميز و صندلي.

ü      انتخاب ناصحيح  كفش ،كيف يا كوله پشتي دانش آموزان.

ü      رعايت نكردن طراحي كلاس درس از نظر روشنايي مطلوب .

ü       بازيهاي كامپيوتري  و نشستن  زمان طولاني پشت رايانه.

ü      فقر حركتي و نداشتن تحرك لازم.

ü      تغذيه نامناسب و عدم بهره مندي از مواد غذايي مقوي كه شامل كلسيم و ويتامين D باشند.

وضعیت بدنی غلط:

وضعیت غلط مثل ایستادن و راه رفتن با شانه های افتاده و قوز كرده، نه تنها موجب ناراحتی های مختلفی مثل كمردرد، سینه درد و خستگی عمومی می شود، بلكه موجب سردرد و تا حدود زیادی باعث ناراحتی های دندان می شود.

·         عوارض حمل كیف روی شانه یادست :

گروهی از دانش آموزان عادت دارند كیف مدرسه را كه گاهی اوقات بسیار سنگین است، روی یك شانه یا در دست بگیرند كه به علت تكرار این عمل باعث ایجاد تغییر شكل بدن شده و چنانچه بدون آگاهی لازم این روال ادامه یابد، ناهنجاری هایی را به دنبال می آورد.

دانش آموزان ابتدایی بیشتر از سایر دوره ها از كوله پشتی استفاده می نمایند و عادت حمل كیف هم معمولاً روی پشت است. ولی در دوره های بالاتر، دانش آموزان بیشتر از كیف های دستی استفاده می كنندكه نحوه حمل آن بیشتر روی یك شانه و یا در دست است.

دانش آموزانی كه عادت دارند كیف خود را روی شانه و یا در دست حمل كنند، قوز پشتی بیشتری دارند كه این عارضه باعث درد كمر می شود.

دانش آموزانی كه عادت دارند كیف خود را روی یك شانه یا یك دست حمل

كنند، دچار عارضه زانو ضربدری می شوند كه به دنبال آن درد ساق پا پیش می آید.

همچنین دانش آموزانی كه كیف سنگین حمل می كنند، دچار گودی كمر می شوند؛ زیرا كه وزن كیف موجب افزایش قوس ستون فقرات كمری می شود.

استفاده از میز و نیمكت، بهترین حالت برای انجام تكالیف مدرسه است. عدم تناسب میز و صندلی با جثه دانش آموزان، می تواند باعث عدم تمایل آنان به استفاده از میز و صندلی برای انجام تكالیف در منزل باشد.

دانش آموزانی كه در وضعیت نشسته(دو زانو یا چهار زانو) تكالیف خود را انجام می دهند، درد پا در آنها بیشتر است.

خوب راه رفتن، خوب نشستن، خوب ایستادن علاوه بر این كه حركت ها را زیباتر می سازد، با كارایی بیشتر و خستگی كمتر همراه است، چرا كه حداقل مصرف انرژی عضلانی همیشه در وضعیت ایده آل است، ضمن این كه كلیه دستگاه های داخلی بدن در این وضعیت به فعالیت طبیعی خود ادامه می دهند.

جهت برطرف شدن ناهنجاری های اكتسابی وضعیت بدنی غیر صحیح، می بایست به بررسی و شناسایی ارتباط بین وضعیت غیر صحیح و عادت های غلط با نوع درد و ناهنجاری بپردازیم تا با اتكا و علم به اصلاح پذیری عوارض و انحرافات جسمانی در بین دانش آموزان از بروز عوارض ساختاری و غیر قابل درمان پیشگیری كنیم.

تهيه كننده: محترم ذبيحي

كارشناس بهداشت مدارس